Postawa wobec choroby

POSTAWY WOBEC CHOROBY

Początkowo choroba wyzwala reakcje, emocje, myśli a następnie wytwarza trwałe postawy życiowe. J. Makselon wymienia trzy rodzaje postaw: akceptującą, iluzoryczną i nadziei.

– Postawa akceptująca. Przybiera ona dwie formy: akomodacji i asymilacji. „W pierwszym przypadku człowiek chory, przy pomocy pozostających mu jeszcze sił, zmienia siebie na tyle, by cierpienie stawało się bardziej znośne, w drugim zaś- próbuje wydobyć z cierpienia dla własnej korzyści to, co się jeszcze da”. Autentyczna akceptacja polega na wewnętrznym przyjęciu choroby i cierpienia. Stanowi także istotny warunek osobistej i społecznej twórczości.
– Postawa iluzoryczna. Cechuje się pozorną akceptacją choroby i funkcjonowaniem mechanizmów obronnych a wśród nich: racjonalizacji, projekcji i ucieczki w świat fantazji. W racjonalizacji osoba chora wewnętrznie buntuje się na swój los, ale wobec siebie i innych utrzymuje, że jej cierpienie ma sens. Działanie projekcji powoduje przypisywanie własnego nieakceptowanego myślenia i odczuwania innym ludziom. Natomiast przejawem ucieczki w świat fantazji jest przekonanie jakoby człowiek nie podlegał cierpieniu, ponieważ przy pomocy środków medycznych przezwycięży dolegliwości chorobowe.
– Postawa nadziei. Jest ona dyspozycją do długotrwałego wysiłku w przezwyciężaniu choroby, mobilizuje do aktywności oraz cechuje się pełną akceptacją cierpienia wchodzącą w świat transcendencji. Postawa nadziei w cierpieniu przekształca się jakby samoczynnie w gest daru z własnego bólu oraz gotowość przyjęcia daru, jaki Chrystus uczynił z własnego cierpienia, bowiem w wyniku zbawczego czynu Chrystusa człowiek bytuje na ziemi z nadzieją życia i świętości wiecznej.

Według Krystyny Osińskiej choroba może być dla człowieka klęską, akceptowanym faktem lub twórczym czynnikiem rozwojowym.

– Klęska. Osoba przewlekle chora znajduje się w utrwalonym stanie rozpaczy, apatii i pesymizmu, który wyraża się w biernej i bezmyślnej rezygnacji względnie w nierozumnym buncie w stosunku do konieczności losu. Ta sytuacja może załamać człowieka i prowadzić do ucieczki w śmierć samobójczą lub psychologiczną.
– Akceptowany fakt. Pozytywna akceptacja wyrażą się w świadomym pogodzeniu z chorobą i radzeniu sobie w nowej sytuacji życiowej. Natomiast akceptacja o charakterze negatywnym prowadzi do ucieczki w chorobę od trudności i konfliktów życiowych.
– Twórczy czynnik rozwoju. Choroba jest przyjmowana jako dar, życiowe zadanie, szansa. Staje się „aktem twórczym” w procesie kształtowania osobowości i zmusza człowieka do podjęcia decyzji wyjścia na drogę swojego przeznaczenia Uznając chorobę za twórczy czynnik rozwoju osoba chora pogłębia kontakt ze sobą i z innymi ludźmi. Wykorzystuje ten czas na przemyślenie nurtujących ją problemów i wzmacnia osobisty kontakt z Bogiem
Osoba o postawie twórczej uczy się przeżywać chorobę w sposób świadomy, czyli aktywny, czynny i pozytywny. Zdobywa umiejętność chorowania a w konsekwencji zdolność tworzenia dobra. Człowiek chory o postawie altruistycznej charakteryzuje się cierpliwością graniczącą z heroizmem, umiejętnością myślenia o innych, miłością, wrażliwością i dyskrecją, optymizmem oraz wdzięcznością. Postawy pasożytnicze wskazują na przeżywanie choroby w sposób pasywny i bez zrozumienia wartości, które w niej tkwią. Okres choroby jest czasem bierności i bezczynności. Osoby chore charakteryzuje chłód, egoizm i niezdolność choćby do pomyślenia o bliźnim, gdy ten jest w niedoli i potrzebuje pomocy. Cierpienie i choroba to zdaniem wielu zakłócenie planów życiowych. Tak przyjęta choroba doprowadza do utrwalenia negatywnych postaw wobec ludzi i życia.